Adet Düzensizliği Neden Olur?

Adet düzensizliği, kadınların hekime başvurma nedenleri arasında ilk sıralarda yer alır. Döngüdeki her değişiklik hastalık anlamına gelmez; ancak bazı düzensizlikler altta yatan bir sağlık sorununun ilk işareti olabilir. Bu yazı, adet döngüsünün normal sınırlarını ve düzensizliğin olası nedenlerini özetler.

Normal adet döngüsü nedir?

Adet döngüsü, bir kanamanın ilk gününden bir sonraki kanamanın ilk gününe kadar geçen süredir. Uluslararası Jinekoloji ve Obstetrik Federasyonu (FIGO) tanımlarına göre 24–38 gün arasındaki döngü uzunluğu, 8 güne kadar süren kanama ve döngüler arasında 7–9 güne kadar değişkenlik normal kabul edilir. Ergenliğin ilk yılları ile menopoza yaklaşan dönemde döngüde daha fazla değişkenlik görülmesi beklenen bir durumdur.

Düzensizlik hangi şekillerde görülür?

• Seyrek adet (oligomenore): Döngülerin 38 günden uzun olması
• Sık adet (polimenore): Döngülerin 24 günden kısa olması
• Adet görmeme (amenore): Üç ay veya daha uzun süre kanama olmaması
• Aşırı kanama (menoraji): 8 günden uzun süren veya günlük yaşamı etkileyen miktarda kanama
• Ara kanama: İki adet arasında lekelenme veya kanama

Sık görülen nedenler

Hormonal etkenler: Polikistik over sendromu (PKOS), tiroid hastalıkları, prolaktin yüksekliği ve menopoza geçiş dönemi en sık hormonal nedenler arasındadır.

Yapısal nedenler: Rahim içi polipler, miyomlar, adenomyozis ve rahim içi yapışıklıklar özellikle aşırı ve uzun süren kanamalara yol açabilir.

Yaşam tarzı ve genel sağlık: Hızlı kilo alımı veya kaybı, aşırı egzersiz, uyku bozukluğu, yoğun stres ve bazı kronik hastalıklar döngüyü etkileyebilir.

İlaçlar ve yöntemler: Hormonal doğum kontrol yöntemleri, rahim içi araç, kan sulandırıcılar ve bazı psikiyatrik ilaçlar kanama düzenini değiştirebilir.

Gebelik: Üreme çağında adet gecikmesinin ilk akla gelmesi gereken nedeni gebeliktir; dış gebelik ve düşük de düzensiz kanama ile belirti verebilir.

Ne zaman hekime başvurmalı?

• Üç aydan uzun süre adet görülmemesi (gebelik dışlanmışsa)
• Döngülerin sürekli olarak 21 günden kısa veya 38 günden uzun olması
• Saatte bir ped veya tampon değiştirmeyi gerektiren kanama, büyük pıhtılar
• İlişki sonrası veya menopoz sonrası kanama
• Kanama ile birlikte şiddetli ağrı, baş dönmesi veya halsizlik

Değerlendirme nasıl yapılır?

Hekim öncelikle adet takvimini, kanama miktarını, eşlik eden yakınmaları ve kullanılan ilaçları sorgular. Jinekolojik muayene ve ultrason ile rahim ve yumurtalıklar değerlendirilir. Gerekli görülürse gebelik testi, tam kan sayımı, tiroid ve diğer hormon testleri istenir. Nedenin belirlenmesi, tedavinin kişiye göre planlanmasını sağlar; düzensizliğin kendisi değil, altta yatan neden tedavi edilir.

Adet takibi için pratik öneri

Kanamanın başlangıç ve bitiş günlerinin, miktarının ve eşlik eden ağrının bir takvim ya da uygulama ile kaydedilmesi, hekim değerlendirmesinde önemli bir kolaylık sağlar. En az üç döngülük kayıt, düzensizliğin türünü belirlemeye yardımcı olur.